Kupiłem kiedyś gravelka w rozmiarze 56 cm, bo „w mojej grupie wzrostowej tak jest” i akurat była okazja. Po trzech miesiącach oddałem rower kumplowi, dołożyłem 1200 zł i wziąłem ten sam model w rozmiarze 54. Różnica — 20 mm w toptubie i 15 mm w stacku. Po pierwszym wyjeździe pojechałem 90 km bez bólu szyi po raz pierwszy od dwóch sezonów. Tabela rozmiarów producenta to dobry start, ale nie ostatnie słowo. O tym jest dzisiejszy wpis — finałowa część serii. Wracaj do cz. 1 — siodełko, cz. 2 — buty i bloki oraz cz. 3 — kierownica, jeśli chcesz mieć komplet.
Dlaczego ten wpis powstał na końcu (a powinien być pierwszy)
Logika podpowiada, że dobór ramy powinien iść przed wszystkim innym. I tak jest — jeśli kupujesz pierwszy rower w życiu, zacznij od tej części. Pisałem ją na końcu, bo zakładałem, że czytelnik ma już rower i pyta o ustawienia. Okazało się, że pytań o rozmiar ramy mam pięć razy więcej niż o położenie klamek. Więc oto.
Producenci ram używają od piętnastu lat dwóch konwencji oznaczeń: rozmiar liczbowy w centymetrach (szosa 50, 52, 54, 56, 58, 60) lub literowy (XS, S, M, L, XL). MTB klasycznie używa cali (15, 17, 19, 21), choć od czasu wejścia kół 29 cali coraz częściej widać tu też literowe oznaczenia.
Typ roweru determinuje geometrię
Ten sam wzrost — trzy różne rozmiary, w zależności od tego, do czego rower służy. Szosa lubi dłuższy toptube i niższy stack. MTB-XC z kołami 29 cali agresywnie wydłuża reach i obniża stack. Trekking i gravel siedzą w środku, z pochyłym kątem góry ramy dla wsiadania w plecaku turystycznym.
Dla mnie (178 cm, 84 cm wewnętrzna długość nogi) wychodzi: szosa rozmiar 56, gravel 54 (bo wolę krótszy reach i wyższy stack), MTB-XC L lub 19 cali w hardtailu. To trzy różne rozmiary dla jednego rowerzysty, które kupują producenci jako odpowiednie dla wzrostu 175–183.
Metoda 1 — pomiar wewnętrznej długości nogi
Stań boso, plecami do ściany. Między nogi włóż książkę grubości 2 cm, dociśnij do krocza (jak gdyby to było siodło). Zaznacz ołówkiem górną krawędź książki na ścianie, zmierz odległość od podłogi. Powtórz trzy razy i uśrednij. U mnie wychodzi 84 cm. Pomiar najlepiej wykonać po południu — nogi są wtedy realnie odrobinę krótsze niż po zaspaniu (kręgosłup się kompresuje).
Mnożysz przez współczynnik typowy dla danego typu roweru:
- MTB: długość nogi × 0,57 = rozmiar ramy w cm (lub /2,54 dla cali)
- Szosa: długość nogi × 0,66
- Trekking / hybryda: długość nogi × 0,63
- Gravel: długość nogi × 0,64–0,65 (między szosą a trekkingiem)
Dla mnie: szosa 84 × 0,66 = 55,4 cm → rozmiar 56. MTB 84 × 0,57 = 47,9 cm → 19 cali. Działa.
Metoda 2 — tabela rozmiarów producenta
Większość producentów podaje tabelę przyporządkowującą wzrost do rozmiaru ramy. To wygodne, ale nie uwzględnia proporcji ciała. Jeśli masz długi tułów i krótkie nogi (ja mam odwrotnie), tabela kłamie o jeden rozmiar w dół. Jeśli masz długie nogi i krótki tułów — w górę. Sprawdź to przed kupnem testową jazdą.
| Wzrost | Szosa (cm) | MTB 26 cali | MTB 29 cali | Gravel / trekking |
|---|---|---|---|---|
| 150–160 cm | 48–50 | 14 | — | XS / 47 |
| 160–168 cm | 50–52 | 15–16 | 15 | S / 49 |
| 168–175 cm | 53–54 | 17 | 17 | S / 52 |
| 175–180 cm | 55–56 | 18 | 18–19 | M / 54 |
| 180–185 cm | 57–58 | 19 | 19–20 | L / 56 |
| 185–190 cm | 58–60 | 20 | 21 | L / 58 |
| 190–200 cm | 61–63 | 22 | 23 | XL / 61 |
Rozmiary MTB w calach. Wartości orientacyjne — zawsze sprawdź geometrię konkretnego producenta.
Stack i reach — dwa wymiary, które realnie liczą się dziś
Klasyczne pomiary toptube i seattube są coraz mniej miarodajne, bo geometrie ram się zmieniają (sloping toptube, kompaktowe ramy, modern enduro). Lepszym narzędziem są stack (wysokość od osi suportu do górnej krawędzi sterówki) i reach (odległość pozioma od osi suportu do tego samego punktu). Stack i reach są niezależne od kąta seat tube i pozycji siodełka.
Dla 178 cm wzrostu szosa szuka stack ~575–595 mm i reach ~385–395 mm. MTB-XC downcountry — stack 615–635 mm, reach 460–480 mm. Gravel — pośrednio. Jeżeli kupujesz rower używany, poproś sprzedającego o numery stack/reach z geometrii producenta. To dwie liczby, które mówią więcej niż sam rozmiar literowy.
Sportowo, rekreacyjnie czy bikepacking — styl jazdy zmienia decyzję
Sportowa jazda preferuje ramę mniejszą o pół do jednego rozmiaru. Mniejszy stack = niższe położenie kierownicy = bardziej aero pozycja. Mniejszy reach = krótszy mostek można dłużej, co poprawia zwrotność. Rekreacyjnie i na bikepacking idziesz w drugą stronę — większy rozmiar, wyższy stack, krótszy mostek. Dłuższe godziny w siodle = bardziej pionowa sylwetka = mniej bólu pleców.
Nie schodź jednak więcej niż jeden rozmiar w dół. Zbyt mała rama wymusza za długi mostek (kierownica „ucieka”), za wysoki podsiodłówek (wytrzymałość) i kompromituje sterowność. Sterowanie staje się nerwowe, rower nie trzyma linii na zjazdach. Lepiej dopasować ramę średniej wielkości i regulować pozycję mostkiem, podsiodłówkiem i podkładkami pod mostkiem.
Test przed kupnem — nie pomijaj
Każdy normalny sklep rowerowy pozwala wsiąść na rower i zrobić rundkę po parkingu. Dobry sklep da ci go na pół godziny po okolicy. Bardzo dobry sklep ma w demo flotę i wypuści cię na cały dzień. Płatne demo w cenie 50–150 zł odliczane od zakupu to dziś standard u takich marek jak Canyon, Trek czy Specialized. Skorzystaj.
Sprawdź trzy rzeczy: zasięg do kierownicy w hoodsach (komfort), zasięg do drophooków (czy nadgarstek pracuje naturalnie) i wysiadanie z roweru (czy stoisz nad ramą bez kontaktu z toptubem). Jeśli każdy z tych testów wypada na zielono, rozmiar jest dobry. Bike fit polega ostatecznie na wygodzie, a nie na tabelach.
Pełna seria Bike Fit na Cyklomaniaku: cz. 1 — siodełko, cz. 2 — buty i bloki, cz. 3 — kierownica, cz. 4 — rozmiar ramy (czytasz właśnie).
